Pomniki Wojenne

Pomniki wojenne – Kriegerdenkmal, wznoszone były w Prusach Wschodnich w hołdzie niemieckim żołnierzom poległym na wszystkich frontach I wojny światowej.

Po I wojnie światowej pomniki wznoszono w wielu miastach i wsiach, szczególnie w siedzibach parafii. Powszechność występowania pomników w prawie każdym mieście i wsi,  sprawiła, iż stały się charakterystycznym elementem krajobrazu Prus Wschodnich, także powiatu ełckiego.

Pomniki wojenne upamiętniały poległych żołnierzy, z tej miejscowości, w której stały lub z całej parafii. Fundatorami pomników były przed wszystkim lokalne stowarzyszenia kombatanckie, parafie i rodziny poległych żołnierzy.

Pomniki wznoszono zazwyczaj w reprezentacyjnych miejscach np. w centrum miejscowości, w parkach, przy kościołach, jak również na cmentarzach, przy szkołach, głównych drogach. Zamiast pomników czasem fundowano tylko tablice – Gedenktafel i umieszczano je wewnątrz kościoła.

Najczęściej pomnik budowany był w formie skromnego, betonowego lub kamiennego obelisku. Głównym elementem pomnika była tablica z memoratywną inskrypcją, datą 1914-1918  i nazwiskami poległych żołnierzy. Dodatkowo na pomniku umieszczone były różne symbole np. liście dębu, krzyż niemiecki (żelazny), miecz, hełm. Pomnik zwieńczony mógł być krzyżem, orłem pruskim lub figurką. Często w sąsiedztwie pomnika sadzono dąb, symbol męstwa i odwagi.

Przed rokiem 1945 o pomnik oraz jego otoczenie dbała miejscowa ludność. Okazją do uczczenia pamięci poległych żołnierzy były święta państwowe i przedostatnia niedziela listopada, kiedy to obchodzono święto „Niedzielę Zmarłych”.

Po 1945 roku pomniki wojenne podzieliły los cmentarzy wojennych. Nowi mieszkańcy powiatu ełckiego nie dbali o pomniki. Często były umyślnie niszczone i rozbierane. Również tablice pamiątkowe były usuwane z kościołów.

Do dzisiejszych czasów w powiecie ełckim zachowało się w całości dwanascie pomników (Bajtkowo, Bożymy, Ełk, Gorłówko, Grabnik, Kopijki, Nowa Wieś Ełcka, Orzechowo, Prostki, Rożyńsk Wielki, Szczecinowo, Zawady Ełckie). Dziesięć z nich spełnia swoją pierwotną funkcję. W terenie można znaleźć również znikome fragmenty pomników, np. Liski, Oracze. Czasem jedynym śladem po pomniku jest rosnący stary dąb, np. na osiedle Szyba w Ełku.  W kościele w Starych Juchach zachował się fragment tablicy z nazwiskami poległych żołnierzy z parafii Stare Juchy.

Copyright © 2013 – Grzegorz Bućko – (cmentarzewojenne.wordpress.com)
Wszelkie prawa zastrzeżone
cmentarze@onet.pl